Sitemizi Google aramalarında tercih edilen kaynak olarak ekleyin.
Kısaca
- Obezite tedavisinde kullanılan zayıflama iğnelerinin safra kesesi ve safra yolu hastalıkları riskini artırabileceği bildiriliyor.
- Memorial Kayseri Hastanesi Genel Cerrahi Bölümü’nden Op. Dr. Ali Can Yalı, safra kesesinde taş bulunan hastaların bu ilaçları ancak hekim değerlendirmesiyle kullanmasını öneriyor.
- Safra kesesi ağrısı ya da geçirilmiş komplikasyon öyküsü olanların tedavi öncesinde genel cerrahi değerlendirmesinden geçmesi gerekiyor.
Obezite tedavisinde kullanılan ve halk arasında zayıflama iğnesi olarak bilinen ilaçların safra kesesi üzerindeki etkisi merak konusu oluyor. Memorial Kayseri Hastanesi Genel Cerrahi Bölümü’nden Op. Dr. Ali Can Yalı, bu ilaçların safra kesesine etkileri hakkında bilgi verdi.
Obezite, kalp ve damar hastalıkları riskini artıran, hipertansiyon, diyabet ve kolesterol yüksekliği gibi sorunlara zemin hazırlayan bir sağlık sorunu olarak öne çıkıyor. Bu nedenle obezitenin önlenmesi ve kilo kontrolü için çeşitli tedaviler uygulanıyor. Son yıllarda popüler hale gelen zayıflama iğnelerinin ise yalnızca doktor kontrolünde kullanılması gerekiyor.
Kilo kontrolünde kullanılan ilaçlar, belirgin kilo kaybı sağlamaları nedeniyle giderek yaygınlaşıyor. Ancak olası yan etkileri, özellikle safra kesesinde taş bulunan hastalar için önemli bir soru oluşturuyor. Bu hastalar, safra kesesinde taş varken zayıflama iğnesi kullanıp kullanamayacaklarını hekimlerine sık sık soruyor. İştahı baskılayan ve tokluk hissi veren bu ilaçların, egzersiz ve klasik diyet programlarına kıyasla çok daha fazla kilo kaybı sağladığı düşünülüyor.
Taş riskinde artış
Kilo kontrolünde kullanılan ilaçların önemli bir bölümünü GLP-1 reseptör agonistleri oluşturuyor. Bu ilaçlar iştahı azaltarak ve tokluk hissini artırarak kilo kaybına yardımcı oluyor. 2022 yılında JAMA Internal Medicine dergisinde yayımlanan bir meta-analize göre, 76 randomize kontrollü çalışma ve 100 binden fazla katılımcı değerlendirildi. Bu analizde, söz konusu ilaçların kullanımının safra kesesi ve safra yolu hastalıklarında yaklaşık yüzde 37 oranında göreceli artışa yol açtığı belirlendi. Risk artışının özellikle kilo verme amacıyla kullanıldığında daha belirgin olduğu bildirildi. Bu oran, ilacı kullanan her üç kişiden birinde safra taşı oluşacağı anlamına gelmiyor; yalnızca kullanmayanlara göre göreceli bir artışı ifade ediyor.
Hızlı kilo kaybının taşa zemin hazırlayabileceği belirtiliyor. Hızlı ve belirgin kilo kaybı, safranın kolesterol bakımından yoğunlaşmasına ve taş oluşumuna yol açabiliyor. Benzer durumun hızlı kilo verilen diyetler ve obezite cerrahisi sonrasında da görülebildiği ifade ediliyor. Ayrıca bazı GLP-1 temelli ilaçların safra kesesinin boşalma fonksiyonunu etkileyebileceği düşünülüyor. Safranın kesede daha uzun süre kalmasının taş oluşumunu kolaylaştırabileceği belirtiliyor. Ancak bu mekanizmaların tüm ilaçlarda aynı düzeyde etkili olduğu kesin olarak söylenemiyor.
Değerlendirme gerekiyor
Safra kesesinde taş bulunması, zayıflama iğnesi kullanımı açısından tek başına mutlak bir engel sayılmıyor. Ancak hastanın daha önce safra kesesi ağrısı, akut kolesistit (safra kesesi iltihabı), safra kanalına taş düşmesi ya da safra taşına bağlı pankreatit geçirip geçirmediğinin mutlaka değerlendirilmesi gerekiyor. Hiçbir şikâyeti olmayan hastalarla tekrarlayan safra kesesi ağrısı yaşayan hastaların aynı şekilde değerlendirilmesinin doğru olmadığı vurgulanıyor. Özellikle safra taşına bağlı şikâyeti olan hastaların tedavi öncesinde genel cerrahi hekimlerince değerlendirilmesinin daha uygun olduğu belirtiliyor. Gerektiğinde cerrahi tedavi seçeneğinin de gündeme gelebileceği ifade ediliyor.
Zayıflama iğnesi kullanılacak olması, şikâyeti bulunmayan her safra taşı hastasının ameliyat edilmesi gerektiği anlamına gelmiyor. Zayıflama iğnesi kullanırken ortaya çıkan her karın ağrısının basit bir yan etki olarak görülmemesi gerektiği vurgulanıyor. Özellikle karnın sağ üst bölümünde şiddetli ya da uzun süren ağrı, tekrarlayan kusma, ateş veya sarılık gelişmesi durumunda safra kesesi ve safra yollarına ilişkin komplikasyonlar açısından gecikmeden tıbbi değerlendirme yapılması gerektiği belirtiliyor.
Zayıflama iğneleri uygun hastalarda obezite tedavisinde önemli yararlar sağlayabiliyor. Bununla birlikte GLP-1 reseptör agonistlerinin safra taşı ve bazı safra kesesi hastalıklarının görülme riskini artırabildiği bilimsel araştırmalarla gösteriliyor. Bu durum, safra kesesinde taş bulunan herkesin bu ilaçları kullanamayacağı anlamına gelmiyor. Önemli olan, hastanın mevcut safra kesesi hastalığı, daha önce yaşadığı şikâyetler ve tedaviden beklenen yarar birlikte değerlendirilerek karar verilmesi. Bu nedenle zayıflama iğnelerinin mutlaka hekim kontrolünde kullanılması ve özellikle safra kesesi taşı bulunan hastalarda tedavi kararının kişiye özel verilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
